การเป็นผู้ดูแลผู้สูงอายุและผู้ป่วยที่มีภาวะพึ่งพิง (Caregiver) ไม่ได้มีเพียงเรื่องของความใส่ใจ แต่ยังต้องรับมือกับงานที่ใช้แรงในแต่ละวัน ตั้งแต่การช่วยพยุงตัว เปลี่ยนท่า เคลื่อนย้าย ไปจนถึงการทำความสะอาดและจัดเตรียมของใช้ และเมื่อต้องทำกิจกรรมเหล่านี้ซ้ำทุกวัน ความเหนื่อยสะสมจึงเกิดขึ้นได้ง่าย การหาวิธีลดแรงจึงไม่ได้หมายถึงการดูแลน้อยลง แต่คือการใช้แรงอย่างเหมาะสม เพื่อให้ Caregiver สามารถดูแลคนที่รักได้ในระยะยาว
1. ดูแลสายสวนปัสสาวะระหว่างเปลี่ยนท่า – ลดการเลื่อนหลุดและการระคายเคืองผิวหนัง
การดูแลผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยที่ต้องใส่สายสวนปัสสาวะ จำเป็นต้องระมัดระวังเมื่อต้องช่วยลุก นั่ง พลิกตัว หรือเปลี่ยนท่า เพราะสายสวนอาจเคลื่อนขยับหรือถูกดึงรั้งได้ อีกทั้งผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการแพ้กาวจากเทปที่ใช้ยึดสายสวน หรือเกิดการระคายเคืองและผิวถลอกจากการลอกเทปกาวบ่อย ๆ โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่มีผิวบอบบาง สายรัดต้นขาสำหรับยึดสายสวนปัสสาวะ จึงเป็นอีกหนึ่งตัวช่วยที่ช่วยยึดสายสวนให้อยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสม ลดการเคลื่อนขยับและแรงดึงรั้ง พร้อมลดความจำเป็นในการใช้เทปกาวสัมผัสผิวหนังโดยตรง ทำให้ Caregiver ดูแลผู้ป่วยได้สะดวกขึ้น โดยควรเลือกขนาดที่พอดีและตรวจสอบผิวหนังบริเวณที่สวมใส่อย่างสม่ำเสมอ
2. จัดท่านอน – งานเล็กที่ต้องทำซ้ำ
ผู้ที่ใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่บนเตียงอาจต้องเปลี่ยนหรือจัดท่าหลายครั้ง การก้ม เอื้อม และใช้มือประคองซ้ำ ๆ จึงทำให้คนดูแลเมื่อยล้าได้ การใช้หมอนรองจัดท่าสามารถช่วยรองรับบริเวณต่าง ๆ เช่น ขาและเข่า ทำให้จัดท่าได้สะดวกขึ้น
3. เปลี่ยนเครื่องนอน – งานที่กินทั้งแรงและเวลา
เมื่อเกิดความเปียกชื้นบนเตียง การเปลี่ยนผ้าปูที่นอนทั้งชุดอาจเป็นงานที่ต้องใช้แรง โดยเฉพาะเมื่อต้องขยับตัวผู้ที่นอนอยู่บนเตียง การใช้แผ่นรองซับบริเวณที่นอนช่วยรองรับความเปียกชื้นและลดขั้นตอนการทำความสะอาด ทำให้สามารถจัดการเฉพาะบริเวณที่ได้รับผลกระทบได้ง่ายขึ้น แทนที่จะต้องเปลี่ยนผ้าปูที่นอนทั้งหมดทุกครั้ง
4. ดูแลความสะอาดร่างกาย – ไม่จำเป็นต้องทำทุกอย่างในครั้งเดียว
การช่วยอาบน้ำ ทำความสะอาด หรือเปลี่ยนเสื้อผ้าอาจใช้ทั้งแรงและเวลา หากผู้รับการดูแลไม่สะดวกเข้าห้องน้ำ ควรเตรียมอุปกรณ์ให้พร้อมและเลือกวิธีทำความสะอาดที่เหมาะกับสถานการณ์ การแบ่งกิจกรรมออกเป็นขั้นตอนเล็ก ๆ และจัดของให้อยู่ใกล้มือ ช่วยลดการขยับหรือเคลื่อนย้ายที่ไม่จำเป็น และทำให้ทั้งสองฝ่ายเหนื่อยน้อยลง
5. หยิบและจัดของซ้ำ ๆ – แรงที่สะสมโดยไม่รู้ตัว
เสื้อผ้า ผ้าสะอาด อุปกรณ์ทำความสะอาด หรือของใช้ข้างเตียง ล้วนเป็นสิ่งที่ต้องหยิบใช้บ่อย แม้แต่ละครั้งจะใช้แรงไม่มาก แต่เมื่อรวมกันตลอดทั้งวันก็กลายเป็นความเหนื่อยสะสมได้ ลองจัดของที่ใช้บ่อยไว้ในจุดเดียวและหยิบง่าย พร้อมเตรียมอุปกรณ์สำหรับแต่ละกิจกรรมไว้ล่วงหน้า วิธีนี้ช่วยลดการเดินไปมาและทำให้งานดูแลเป็นระบบมากขึ้น
ลดแรง ไม่ได้แปลว่าลดความใส่ใจ
การดูแลคนในครอบครัวอาจต้องทำหลายอย่างซ้ำ ๆ ทุกวัน แต่ผู้ดูแลไม่จำเป็นต้องใช้แรงของตัวเองกับทุกขั้นตอนเสมอไป การเลือกตัวช่วยอย่างสายรัดต้นขายึดสายสวนปัสสาวะ หมอนรองจัดท่า และแผ่นรองซับ ให้เหมาะกับกิจวัตร สามารถช่วยลดแรงและขั้นตอนที่ไม่จำเป็นได้ เพราะการดูแลที่ดีไม่ใช่การทำทุกอย่างด้วยตัวเอง แต่คือการดูแลให้ทั้งคนที่เรารักและคนดูแลเองยังมีแรงใช้ชีวิตต่อไปได้ในทุกวัน
