ยกตัวผู้ป่วยติดเตียงให้ปลอดภัย: คู่มือสำหรับคนที่ดูแลผู้ป่วยเองที่บ้าน

ถ้าคุณกำลังดูแลผู้ป่วยเองอยู่ที่บ้าน หนึ่งในงานที่ต้องทำทุกวันและรู้สึกเสี่ยงที่สุดคือการยกตัวผู้ป่วยติดเตียง ไม่ว่าจะเพื่อเปลี่ยนผ้า ทำความสะอาด อาบน้ำ หรือเคลื่อนย้ายไปนั่งบนเก้าอี้ โพรเทียอยากให้รู้ว่า มีวิธีที่ทำให้ทั้งผู้ป่วยและผู้ดูแลปลอดภัยกว่านี้ค่ะ

ก่อนยก ต้องเตรียมพร้อมอะไรบ้าง?

ความผิดพลาดส่วนใหญ่ในการยกตัวผู้ป่วยติดเตียงเกิดจากการรีบและไม่เตรียมพื้นที่ก่อน โพรเทียแนะนำให้จัดพื้นที่รอบเตียงให้โล่ง ไม่มีสิ่งกีดขวาง ล็อกล้อเตียงหากมี และบอกให้ผู้ป่วยรู้ล่วงหน้าทุกครั้งว่ากำลังจะทำอะไร เพราะจะได้ให้ผู้ป่วยช่วยออกแรงตามความสามารถของตัวเองได้ด้วย

ท่าที่ถูกต้องสำหรับผู้ดูแล

กฎหลักของการยกตัวผู้ป่วยติดเตียงคือ ‘ยกด้วยขา ไม่ใช่หลัง‘ ย่อเข่าลงให้หลังตรง กางเท้าให้กว้างพอประมาณไหล่ แล้วค่อยๆ ลุกขึ้น ไม่ก้มหลังงอโค้ง วิธีนี้ช่วยลดแรงกดบนกระดูกสันหลังได้มากกว่า 50% เทียบกับการก้มยกแบบผิดท่า

สำหรับคนที่ ดูแลผู้ป่วยเอง แนะนำให้ฝึกท่ายกที่ถูกต้องกับนักกายภาพบำบัดอย่างน้อย 1 ครั้ง เพื่อให้แน่ใจว่าทำได้ถูกต้องก่อนทำเองที่บ้าน

ตัวช่วยผู้ป่วยพักฟื้นที่ทำให้ยกง่ายขึ้น

การมี ตัวช่วยผู้ป่วยพักฟื้น ที่เหมาะสมเปลี่ยนประสบการณ์การยกตัวได้มากค่ะ โพรเทียแนะนำ:

แผ่นรองมีหูจับ 6 หู (86×150 ซม.)

แผ่นรองมีหูจับรองรับตัวผู้ป่วยได้เต็มความยาวลำตัว ช่วยเลื่อนตัวบนเตียงโดยไม่ต้องออกแรงมาก สามารถผ่อนแรงให้กับผู้ดูแลผู้ป่วยติดเตียงได้เป็นอย่างดี อีกทั้งยังสามารถดูแลทความสะอาดซักซ้ำได้

หมอนรองจัดท่า

หมอนรองจัดท่ารองหลังหรือใต้ขาหลังจากยกเสร็จ ให้ผู้ป่วยอยู่ในท่าที่ถูกต้องโดยไม่ต้องประคองตลอดเวลา ลดโอกาสการเกิดแผลกดทับ รองรับทุกสรีระได้อย่างดี มีเมมโมรี่โฟม วัสดุที่ทำให้คืนตัวไว ลดการหลุดเลื่อนได้เป็นอย่างดี

ราวจับข้างเตียง

ราวจับข้างเตียงมีราวจับขาให้ผู้ป่วยจับช่วยพยุงตัวเองได้บ้าง ลดภาระผู้ดูแลได้เป็นอย่างดี

เมื่อคนเดียวไม่เพียงพอที่จะดูแลผู้ป่วยติดเตียงได้อย่างมีประสิทธิภาพ

สำหรับผู้ป่วยน้ำหนักมากหรือยกตัวได้น้อยมาก โพรเทียขอแนะนำให้ขอความช่วยเหลือจากสมาชิกครอบครัวอีกคน หรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านกายภาพบำบัดเกี่ยวกับการใช้อุปกรณ์ยกพิเศษ เพราะสุขภาพของผู้ดูแลสำคัญไม่แพ้ผู้ป่วยเลยค่ะ

แหล่งอ้างอิง

• American Physical Therapy Association. (2022). Safe Patient Handling and Mobility: Guidelines for Physical Therapists.

• Marras, W.S. et al. (1999). Spine loading during patient transfers. Spine, 24(16), 1673–1683.

• กองการพยาบาล กระทรวงสาธารณสุข. (2563). แนวทางการเคลื่อนย้ายผู้ป่วยอย่างปลอดภัย.